Sinds het verbod op glyfosaat moet onkruid op straten en trottoirs mechanisch of thermisch worden bestreden. Elke methode heeft z’n plek — maar welke werkt waar, en waarom komt het onkruid zo snel terug? Een overzicht uit de praktijk.
In maart 2016 werd het gebruik van glyfosaat op verhardingen voor professionals verboden; sinds eind 2017 geldt dat ook voor halfverhardingen en de groenvoorziening. Gemeenten en aannemers zijn daardoor overgestapt op niet-chemische methoden. Het grote verschil met vroeger: chemie doodde de plant tot in de wortel, de meeste alternatieven pakken alleen het bovengrondse deel aan. De wortel loopt weer uit — en dus is onkruidbeheer nu een kwestie van herhalen op het juiste moment, niet van één keer behandelen.
De drie hoofdmethoden
Borstelen (mechanisch)
Een roterende staal- of kunststofborstel schuurt het onkruid én het kiembed uit de voegen. Groot voordeel: het verwijdert ook de zaadbank in de voeg, waardoor nieuw onkruid trager terugkomt. Nadeel: het is agressief voor de verharding — voegvulling en zwakke bestrating slijten. Borstelen werkt het best op klinker- en tegelverharding met stevige voegen en op plekken met veel aanslag.
Branden / hete lucht (thermisch)
Met een gasbrander of heteluchtlans wordt de plant kortstondig zó verhit dat de celwanden knappen; de plant verdroogt daarna. Je hoeft het onkruid niet zwart te branden — een paar seconden hitte is genoeg. Snel en licht voor de verharding, maar het pakt alleen het blad, dus je moet vaker terugkomen. Let op brandgevaar bij droogte en nabij beplanting.
Heet water / stoom (thermisch)
Kokend water of stoom verhit de plant tot in het groeipunt vlak onder het maaiveld, iets dieper dan branden. Daardoor is de heropkomst wat trager en zijn er gemiddeld minder rondes per jaar nodig dan bij branden. Nadeel: zwaardere, duurdere machines en meer water/energie. Werkt goed op grote, aaneengesloten verhardingen.
| Methode | Pakt aan | Sterk op | Aandachtspunt |
|---|---|---|---|
| Borstelen | Blad + zaadbed in voeg | Klinkers, stevige voegen | Slijtage verharding/voeg |
| Branden/hete lucht | Alleen blad | Kleine plekken, randen, snel werk | Vaker herhalen, brandgevaar |
| Heet water/stoom | Blad + groeipunt | Grote aaneengesloten vlakken | Zwaar materieel, energie/water |
Waarom timing alles is
De grootste winst zit niet in de methode maar in het ritme. Behandel je jong onkruid (net gekiemd, klein blad), dan is één ronde effectief. Laat je het uitgroeien en zaad zetten, dan vul je de voegen alleen maar aan met nieuwe zaadbank en dweil je dweilend achter de kraan aan. Een goede planning volgt de groeicurve: begin vroeg in het seizoen, houd korte intervallen in het voorjaar (de piek), en bouw af richting het najaar. Sensorgestuurde machines die alleen behandelen waar écht onkruid staat, maken die rondes efficiënter.
Combineren loont
In de praktijk werkt geen enkele methode alleen. Veel beheerders combineren: machinaal vegen/borstelen op de grote vlakken, en branden of heet water voor de randen, boomspiegels en lastige hoeken die een machine niet haalt. Zo houd je zowel de kosten als het resultaat in de hand.
Veiligheid niet onderschatten. Bij branden en heet water is hitte het risico (brandwonden, brandgevaar); bij borstelen vliegen steentjes en stof rond. Werkkleding, oog- en gehoorbescherming en de juiste instructie horen er standaard bij — juist omdat het routinewerk is dat onderschat wordt.
Veelgestelde vragen
Waarom komt onkruid na branden zo snel terug?
Branden pakt alleen het blad; de wortel blijft leven en loopt weer uit. Daarom is herhaling op korte intervallen nodig, vooral in het voorjaar.
Wat is beter: borstelen of heet water?
Dat hangt af van de verharding. Borstelen verwijdert ook de zaadbank in de voeg (goed op klinkers), heet water pakt het groeipunt aan (goed op grote vlakken). Vaak is een combinatie het effectiefst.
Mag glyfosaat echt nergens meer?
Op verhardingen en in de groenvoorziening niet meer voor professionals. Er gelden beperkte uitzonderingen voor specifieke situaties (zoals bepaalde veiligheidsterreinen of invasieve exoten).
Dit artikel is geschreven vanuit de praktijk van groen- en reinigingswerk in de openbare ruimte. Kemler Groep levert gescreende, VCA-gecertificeerde vakmensen voor onder meer onkruidbeheer op verhardingen.